Bir sayının yüzdesi
Bir sayı diğerinin yüzde kaçı?
Artış / azalış oranı
Zamlı ve indirimli fiyat
İndirimden önceki fiyat
Art arda iki yüzde (zam üstüne zam)
Yüzde nasıl hesaplanır?
Yüzde, bir miktarın 100 eşit parçadan kaçına karşılık geldiğini gösterir. Bütün hesaplar üç temel formülden türetilir:
- Bir sayının yüzdesi = Sayı × Yüzde ÷ 100 (2.500'ün %18'i = 2.500 × 18 ÷ 100 = 450)
- Yüzde oranı = Parça ÷ Bütün × 100 (450, 1.800'ün 450 ÷ 1.800 × 100 = %25'i)
- Değişim oranı = (Yeni − Eski) ÷ Eski × 100 (40.000'den 52.000'e artış: %30)
Zam ve indirim hesaplama
- Zamlı fiyat = Fiyat × (1 + Oran ÷ 100). 1.250 TL'ye %20 zam: 1.250 × 1,20 = 1.500 TL.
- İndirimli fiyat = Fiyat × (1 − Oran ÷ 100). 1.250 TL'de %20 indirim: 1.250 × 0,80 = 1.000 TL.
- İndirimden önceki fiyat = İndirimli fiyat ÷ (1 − Oran ÷ 100). %20 indirimle 800 TL olan ürünün eski fiyatı 800 ÷ 0,80 = 1.000 TL'dir.
Sık yapılan hata: %20 indirimli 800 TL'lik ürünün eski fiyatını 800 × 1,20 = 960 TL diye bulmak yanlıştır. İndirim eski fiyat üzerinden yapıldığı için doğru sonuç 1.000 TL'dir. Aynı hata KDV'de de yapılır; ayrıntılar KDV hesaplama sayfasında.
Zam üstüne zam: art arda yüzdeler toplanmaz
Bir fiyata önce %10, sonra yine %10 zam yapılırsa toplam artış %20 değil %21'dir: 100 TL önce 110 TL, sonra 110 TL'nin %10 fazlası olan 121 TL olur. Benzer şekilde %50 düşen bir hisse, eski değerine dönmek için %50 değil %100 yükselmelidir. Yıllık enflasyonun birikmesi de böyle çalışır; bkz. enflasyon hesaplama.
Yüzde ile yüzde puan arasındaki fark
Bir oranın kendisindeki değişim yüzde puan ile anlatılır. Faiz %40'tan %45'e çıktığında artış 5 yüzde puandır; ama faiz oranı kendi içinde %12,5 artmıştır (5 ÷ 40 × 100). Haberlerde politika faizi, enflasyon ve kredi faizi değişimleri bu yüzden genellikle "puan" ile verilir.
Sık sorulan sorular
Bir sayının yüzde kaçı nasıl hesaplanır?
Sayıyı yüzde oranıyla çarpıp 100'e bölün. Örneğin 2.500'ün yüzde 18'i: 2.500 × 18 ÷ 100 = 450.
Bir sayının diğerinin yüzde kaçı olduğu nasıl bulunur?
Parçayı bütüne bölüp 100 ile çarpın. Örneğin 450, 1.800'ün 450 ÷ 1.800 × 100 = yüzde 25'idir.
Yüzde artış nasıl hesaplanır?
Yeni değerden eski değeri çıkarın, sonucu eski değere bölüp 100 ile çarpın. 40.000'den 52.000'e artış: (52.000 − 40.000) ÷ 40.000 × 100 = yüzde 30.
İndirimli fiyattan eski fiyat nasıl bulunur?
İndirimli fiyatı (1 − indirim oranı ÷ 100) sayısına bölün. Yüzde 20 indirimle 800 TL olan ürünün eski fiyatı 800 ÷ 0,80 = 1.000 TL'dir.
Yüzde 10 ve yüzde 10 zam toplam yüzde kaç eder?
Yüzde 21 eder. İkinci zam, ilk zamla artmış fiyat üzerine yapıldığı için art arda yüzdeler toplanmaz, çarpılır: 1,10 × 1,10 = 1,21.
İlgili hesaplamalar
Yüzde hesapları sabit formüllerle yapılır. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; kesin tutarlar için sözleşmenizi, bordronuzu ya da bir uzmanı esas alın.