Finanstik Finansal Rehber

Finansı anlamak, hesaplamaktan daha fazlasıdır.

Faizden enflasyona, kredi maliyetinden maaş hesaplamalarına kadar finansal konuları sade ve anlaşılır şekilde öğrenin. Finanstik Rehberi, finansal kararlarınızı daha bilinçli değerlendirebilmeniz için hazırlanmıştır.

✓ Faiz
✓ Kredi Maliyeti
✓ Enflasyon
✓ Maaş
✓ Vade
Finanstik Bilgi Merkezi

Finansal Rehber

Finansal hesaplamaların arkasındaki temel kavramları anlaşılır şekilde keşfedin.

01

Basit Faiz Nedir?

Ana para üzerinden hesaplanan faizin nasıl çalıştığını ve hangi durumlarda kullanıldığını öğrenin.

Konuyu incele →
02

Bileşik Faiz Nedir?

Faizin ana paraya eklenerek sonraki dönemlerde yeniden faiz oluşturması nasıl gerçekleşir?

Konuyu incele →
03

Faiz Nasıl Hesaplanır?

Ana para, faiz oranı ve vade kullanılarak faiz tutarının nasıl hesaplandığını öğrenin.

Konuyu incele →
04

Kredi Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Bir kredinin yalnızca faizden ibaret olmadığını ve toplam maliyetin nasıl değerlendirilmesi gerektiğini öğrenin.

Konuyu incele →
05

Yüzde Hesaplama Nasıl Yapılır?

Yüzde artış, azalış ve bir sayının belirli yüzdesini hesaplamanın temel yöntemlerini öğrenin.

Konuyu incele →
06

Enflasyon ve Satın Alma Gücü

Enflasyonun paranızın satın alma gücünü zaman içerisinde nasıl etkilediğini anlayın.

Konuyu incele →
07

Brüt Maaş ve Net Maaş Farkı

Brüt ücret ile çalışanın eline geçen net ücret arasındaki farkın temel nedenlerini öğrenin.

Konuyu incele →
08

Vade Uzadıkça Maliyet Neden Artar?

Kredi vadesinin aylık taksit ve toplam geri ödeme üzerindeki etkisini anlayın.

Konuyu incele →

Basit Faiz Nedir?

Basit faiz, faiz tutarının her dönem yalnızca başlangıçtaki ana para üzerinden hesaplandığı faiz yöntemidir. Önceki dönemlerde oluşan faiz, sonraki dönemin faiz hesabına dahil edilmez.

Basit faiz formülü

Faiz = Ana Para × Faiz Oranı × Vade

Faiz oranı hesaplamada ondalık olarak kullanılabilir. Örneğin %20 oranı 0,20 olarak ifade edilir.

Örnek

10.000 TL ana para, yıllık %20 faiz ve 2 yıl vade için:

10.000 × 0,20 × 2 = 4.000 TL faiz

Toplam tutar = 10.000 + 4.000 = 14.000 TL

Bileşik Faiz Nedir?

Bileşik faizde bir dönemde oluşan faiz ana paraya eklenir. Sonraki dönemde faiz, artırılmış tutar üzerinden hesaplanır. Bu nedenle zaman geçtikçe faiz etkisi büyüyebilir.

Bileşik faiz formülü

Gelecek Değer = Ana Para × (1 + Faiz Oranı)ᵛᵃᵈᵉ
Örnek

10.000 TL, yıllık %20 oranla 2 yıl bileşik şekilde değerlendirildiğinde:

10.000 × 1,20² = 14.400 TL

Buradaki 400 TL'lik fark, ikinci yılda ilk yıl oluşan faizin de hesaplamaya dahil edilmesinden kaynaklanır.

Faiz Nasıl Hesaplanır?

Faiz hesabında temel olarak üç unsur bulunur: ana para, faiz oranı ve vade. Ancak kullanılan finansal ürüne göre hesaplama yöntemi değişebilir.

Temel hesaplama

Faiz Tutarı = Ana Para × Oran × Vade

Örneğin 50.000 TL için yıllık %30 faiz oranı ve 1 yıllık süre varsayılırsa basit modelde faiz tutarı 15.000 TL olur.

Gerçek banka ürünlerinde ise aylık faiz, günlük faiz, vergi, ücret, ödeme tarihleri ve sözleşme koşulları gibi başka unsurlar da hesaplamaya dahil olabilir.

Önemli Finanstik'teki faiz hesaplamaları kullanılan yönteme göre tahmini sonuç verebilir. Gerçek banka veya finans kuruluşu hesabı sözleşmedeki koşullara göre farklılık gösterebilir.

Kredi Maliyeti Nasıl Hesaplanır?

Bir kredinin maliyeti yalnızca faiz tutarından oluşmayabilir. Toplam geri ödeme değerlendirilirken faiz, vergi, tahsis ücreti, sigorta ve varsa diğer masraflar dikkate alınabilir.

Bakılması gereken temel değerler

  • Kredi ana para tutarı
  • Aylık faiz oranı
  • Vade
  • Aylık taksit
  • Toplam faiz
  • Vergiler ve diğer maliyetler
  • Toplam geri ödeme
Basit değerlendirme

100.000 TL kredi kullanıp toplamda 145.000 TL geri ödüyorsanız, kredinin nominal ana para üzerindeki toplam geri ödeme farkı 45.000 TL'dir. Ancak bu tutarın tamamını doğrudan “faiz” olarak yorumlamak doğru olmayabilir; vergi ve diğer masraflar ayrıca incelenmelidir.

Yüzde Hesaplama Nasıl Yapılır?

Yüzde hesaplaması günlük hayatta indirim, zam, maaş artışı, fiyat değişimi ve finansal işlemler gibi birçok alanda kullanılır.

Bir sayının yüzdesi

Sonuç = Sayı × Yüzde / 100
Örnek

20.000 TL'nin %15'i:

20.000 × 15 / 100 = 3.000 TL

Yüzde artış

Yüzde Değişim = (Yeni Değer − Eski Değer) / Eski Değer × 100

Örneğin bir ürün 10.000 TL'den 12.000 TL'ye çıktıysa fiyat artışı %20'dir.

Enflasyon ve Satın Alma Gücü

Enflasyon, mal ve hizmetlerin genel fiyat seviyesindeki artışı ifade eder. Fiyatlar yükseldikçe aynı miktardaki parayla satın alınabilecek mal ve hizmet miktarı azalabilir.

Satın alma gücü neden önemlidir?

Örneğin bugün 100.000 TL ile alınabilen bir ürün veya hizmet, gelecekte aynı fiyata alınamayabilir. Bu nedenle yalnızca paranın nominal değerine değil, satın alma gücüne de bakmak gerekir.

Gelecekteki Fiyat = Bugünkü Fiyat × (1 + Enflasyon Oranı)ᵛᵃᵈᵉ
Örnek

100.000 TL'lik bir harcamanın yıllık %20 enflasyon varsayımıyla 2 yıl sonraki karşılığı:

100.000 × 1,20² = 144.000 TL

Bu yalnızca matematiksel bir varsayımdır. Gerçek fiyat değişimleri ürün ve hizmetlere göre farklı olabilir.

Brüt Maaş ve Net Maaş Farkı

Brüt maaş, çalışanın bordrosunda yer alan kesintiler yapılmadan önceki ücret tutarıdır. Net maaş ise ilgili kesintiler sonrasında çalışanın eline geçen tutardır.

Net maaşı etkileyebilen unsurlar

  • SGK işçi payı
  • İşsizlik sigortası işçi payı
  • Gelir vergisi
  • Damga vergisi
  • Vergi dilimi
  • Asgari ücret istisnası ve ilgili mevzuat
  • Varsa diğer bordro kesintileri

Bu nedenle brüt maaştan net maaşa geçiş tek bir sabit yüzde ile yapılmaz. Çalışanın durumuna ve ilgili dönemin mevzuatına göre sonuç değişebilir.

Vade Uzadıkça Maliyet Neden Artar?

Kredi vadesi, borcun kaç dönem içerisinde geri ödeneceğini ifade eder. Vade uzadığında aylık taksit düşebilir; ancak faiz daha uzun süre hesaplandığı için toplam geri ödeme artabilir.

Kısa vade

  • Genellikle daha yüksek aylık taksit
  • Daha kısa borçlanma süresi
  • Toplam faiz maliyeti daha düşük olabilir

Uzun vade

  • Genellikle daha düşük aylık taksit
  • Daha uzun borçlanma süresi
  • Toplam faiz maliyeti daha yüksek olabilir
Finanstik'te neye bakmalısınız?

Sadece aylık taksite bakmak yerine, toplam geri ödeme ve toplam maliyet birlikte değerlendirilmelidir.

Finanstik Bilgilendirme Bu sayfadaki içerikler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Finansal ürünlerin faiz, vergi, ücret ve diğer koşulları bankaya, ürüne, tarihe ve yürürlükteki mevzuata göre değişebilir. Kişiye özel finansal danışmanlık veya yatırım tavsiyesi değildir.

50/30/20 kuralıyla bütçe yapmak

Bütçeye başlamanın en kolay yolu net gelirinizi üç gruba ayırmaktır: %50 zorunlu giderler (kira, faturalar, gıda, ulaşım, kredi taksitleri), %30 isteğe bağlı harcamalar (yemek dışarıda, eğlence, alışveriş) ve %20 birikim ya da ek borç ödemesi.

GrupPayAylık tutar
Zorunlu giderler%5022.500 TL
İsteğe bağlı harcamalar%3013.500 TL
Birikim ve ek borç ödemesi%209.000 TL

Örnek: Aylık net geliri 45.000 TL olan biri zorunlu giderlere 22.500 TL, isteğe bağlı harcamalara 13.500 TL ayırır ve her ay 9.000 TL biriktirir. Bu birikim yıllık %30 getiriyle 3 yılda yaklaşık 487.368 TL olur.

Kira ve gıda gibi zorunlu giderler gelirinizin yarısını aşıyorsa oranları kendinize göre uyarlayın (örneğin 60/20/20). Önemli olan birikim payını gelir hesabınıza yatar yatmaz ayırmaktır. Net maaşınızı bilmiyorsanız net maaş hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.

Acil durum fonu: ne kadar, nerede?

Acil durum fonu; iş kaybı, sağlık ya da beklenmedik bir masraf gibi durumlarda borçlanmadan ayakta kalmanızı sağlayan birikimdir. Genel öneri, 3 ila 6 aylık zorunlu giderinizi bu fonda tutmaktır. Geliri düzensiz olanlar ve ailesinin tek gelir sahibi olanlar için 6 ay ve üzeri daha güvenlidir.

Örnek: Aylık zorunlu gideri 22.500 TL olan bir hane için acil durum fonu 67.500 TL ile 135.000 TL arasında olmalıdır. Bu tutarı tek seferde biriktirmek zorunda değilsiniz; 50/30/20 bütçesindeki birikim payının önce bu fona gitmesi yeterlidir.

Bu parayı yüksek getiri için değil, gerektiğinde hemen ulaşabilmek için biriktirirsiniz. Bu yüzden kısa vadeli ve kolay bozulabilen bir yerde tutun. Kısa vadeli mevduatın stopaj sonrası getirisini mevduat faizi hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Borç kapatmada çığ ve kartopu yöntemleri

Birden fazla borcunuz varsa her ay hepsinin asgari ödemesini yapıp, artan parayı tek bir borca yönlendirmek borçları daha hızlı kapatır. Hangi borca öncelik vereceğinize iki yöntemle karar verilir:

  • Çığ yöntemi: Önce maliyeti (vergiler dahil faizi) en yüksek borcu kapatırsınız. Matematiksel olarak en az faizi bu yöntemle ödersiniz.
  • Kartopu yöntemi: Önce bakiyesi en küçük borcu kapatırsınız. Borç sayısı hızla azaldığı için motivasyonu korumak kolaylaşır.
BorçBakiyeAylık maliyet (vergiler dahil)Çığ sırasıKartopu sırası
Kredi kartı (alışveriş)6.000 TL%4,232.1.
Nakit avans15.000 TL%5,531.2.
İhtiyaç kredisi (aylık %3)60.000 TL%3,93.3.

Bu örnekte çığ yöntemi önce aylık maliyeti %5,53 olan nakit avans borcunu, kartopu yöntemi ise 6.000 TL ile en küçük bakiye olan kredi kartı (alışveriş) borcunu hedefler. Hangisini seçerseniz seçin, en önemli adım yeni borç eklemeden her ay asgari tutarın üzerinde ödeme yapmaktır.

Sık sorulan sorular

Bütçe yapmaya nereden başlamalıyım?

Son üç ayın banka ve kart hareketlerini çıkarıp harcamalarınızı zorunlu ve isteğe bağlı olarak ayırın. Gerçek tabloyu görmeden yapılan bütçe genellikle ilk ay bozulur.

Önce borç mu kapatmalıyım, birikim mi yapmalıyım?

Önce küçük bir acil durum fonu oluşturun, sonra maliyeti yüksek borçları kapatın. Kredi kartı ve ek hesap borçlarının vergiler dahil maliyeti çoğu birikim getirisinden yüksek olduğu için bu borçları kapatmak genellikle en iyi "getiridir". Karşılaştırma için erken ödeme sayfasındaki örneğe bakabilirsiniz.

Kredi kartı borcunu ihtiyaç kredisiyle kapatmak mantıklı mı?

Kredinin vergiler dahil maliyeti kart faizinden düşükse ve kartı yeniden borçlanmak için kullanmayacaksanız mantıklı olabilir. Kararı vermeden önce iki seçeneğin toplam maliyetini kredi hesaplama aracıyla karşılaştırın.

Acil durum fonunu yatırıma çevirebilir miyim?

Fonun amacı ihtiyaç anında değer kaybetmeden ulaşılabilmesidir. Değeri dalgalanan yatırımlarda tutulan bir fon, tam ihtiyaç duyduğunuzda düşük değerde olabilir. Fonun üzerindeki birikimlerinizi uzun vadeli yatırımlara ayırabilirsiniz.

Öğrendiklerinizi şimdi hesaplayın.

Finanstik'in finansal hesaplama araçlarını kullanarak farklı senaryoları inceleyin.

Hesaplamalara Git →